In 2023 registreerden de gespecialiseerde moeder-babyeenheden in Zoersel en in Sint-Denijs-Westrem 187 aanmeldingen meer dan in 2022. Dat is een stijging van 32,5%, zo blijkt uit cijfers die Vlaams parlementslid Katrien Schryvers (cd&v) opvroeg bij Vlaams minister voor welzijn Hilde Crevits. De toename is wellicht mee het effect van een breder verspreide en meer systematische screening en detectie binnen de Vlaamse ziekenhuizen en perinatale netwerkpartners. De wachttijd tussen een aanmelding en de effectieve opstart van een behandeling stijgt echter ook, in het bijzonder voor de thuisbehandeling volgens de info die Schryvers verkreeg. “Het is dus een goede zaak dat minister Crevits extra middelen voorzien om deze modules structureel te versterken”, aldus het parlementslid.
Voor de meeste vrouwen is het een periode van vreugde, maar sommige moeders kampen na de geboorte van hun kind met ernstige psychologische problemen en/of worden geconfronteerd met gevoelens van depressie, angst, dwangstoornis, aanpassingsstoornis, bipolaire stoornis of psychose. Vaak, maar niet altijd, gaat het om vrouwen met een complexe relationele achtergrond, een verslaving of een psychische stoornis. Gespecialiseerde hulpverlening kan nodig zijn om deze mama’s doorheen deze moeilijke periode te helpen.
In Vlaanderen zijn er twee gespecialiseerde moeder-babyeenheden, nl. in het psychiatrisch centrum Bethaniën in Zoersel en in het psychiatrisch ziekenhuis Sint-Camillus in Sint-Denijs-Westrem. Zij bieden een gerichte zorgverlening waarbij de moeder en het kind tijdens de behandeling samen kunnen blijven, ook als het gaat om een residentiële opname. “Het is immers van belang dat moeder en kind al tijdens de eerste levensdagen en -weken een band kunnen opbouwen”, aldus Schryvers.
Toename van het aantal aanmeldingen en behandelingen
De laatste jaren neemt het aantal aanmeldingen voor beide moeder-babyeenheden toe, zo leerde Schryvers uit cijfers die ze opvroeg bij Vlaams minister voor Welzijn en Gezin, Hilde Crevits (cd&v). Na een kleine terugval in 2022 noteerden de moeder-babyeenheden vorig jaar 763 aanmeldingen, het hoogste aantal sinds en een groot verschil met 2017 toen het ging om 449 aanmeldingen. De voorzieningen stellen vooral een toename van het aantal vragen voor dagbehandeling en thuisbehandeling vast. Dit is wellicht het effect van een meer systematische en breder verspreide mate van screening en detectie binnen de Vlaamse ziekenhuizen en perinatale netwerkpartners, zo klinkt het.
|
Aantal aanmeldingen
|
2017
|
2018
|
2019
|
2020
|
2021
|
2022
|
2023
|
|
PC Bethanië
|
242
|
230
|
317
|
295
|
351
|
319
|
488
|
|
Karus
|
207
|
224
|
232
|
287
|
258
|
257
|
275
|
|
Totaal
|
449
|
454
|
549
|
582
|
609
|
576
|
763
|
Langer wachten tussen aanmelding en start behandeling
Tegelijk met het stijgend aantal aanmeldingen is er een stijgende tendens in de wachttijd tussen een aanmelding en de effectieve opstart van een behandeling. Vooral de lange wachttijd voor thuisbehandeling weegt daarin door, zo vernam Schryvers. Voor deze module steeg in PZ Bethanië in Zoersel het aantal dagen tussen aanmelding en opstart van 86 in 2022 naar 97 in 2023 en werd zo langer dan drie maanden. “Lang wachten vooraleer hulp kan worden opgestart, is problematisch”, vindt het parlementslid, “Hoe langer het probleem blijft voortduren, hoe groter de kans op blijvende schade. Tijdig ingrijpen op een interactie tussen ouder en baby zorgt voor de grootste effecten.”
De wachttijd voor een residentiële opname in Zoersel halveerde daarentegen. PC Bethanië ontwikkelde immers een drie-fasenmodel voor behandeling binnen opname en dagbehandeling en start nu veel vroeger in de behandeltrajecten met het organiseren en op punt stellen van een nazorgplan.
|
Aantal dagen wachttijd moeder-baby eenheid PC Bethanië
|
|
|
Residentieel
|
Dagbehandeling
|
Thuisbehandeling
|
|
2022
|
79
|
46
|
86
|
|
2023
|
40
|
74
|
97
|
|
Aantal dagen wachttijd moeder-baby eenheid PZ Karus
|
|
|
Residentieel
|
Dagbehandeling
|
Thuisbehandeling
|
|
2022
|
21
|
0
|
63
|
|
2023
|
50
|
0
|
56
|
Op de moeder-baby eenheid van PZ Karus nam de gemiddelde wachttijd voor een residentiële opname dan weer sterk toe, van 21 dagen in 2022 tot 50 dagen in 2023. Dat komt door een opvallende stijging in de duur van de behandelingen, zo leerde Schryvers. Daarnaast werd in Sint-Denijs-Westrem een grote stijging van het aantal trajecten thuisbehandeling vastgesteld (56 in 2022 tegenover 49 in 2022) alsook een stijging van de behandelduur in deze module.
Meer thuisbegeleiders
“De cijfers tonen aan dat er een sterke nood blijft aan het aanbod van PC Bethanië en PZ Karus en dat door een aanbod van verschillende modules heel wat moeders de nodige begeleiding kunnen krijgen”, concludeert Schryvers. Zij is daarom heel tevreden met de bijkomende middelen die minister Crevits in dit kader zopas bekendmaakte. Zo komen er specifiek voor de thuisbegeleiding van de gespecialiseerde moeder-babyeenheden in totaal vier medewerkers bij. Samen met de extra middelen voor de 13 CGG (centra voor geestelijke gezondheidszorg) kan zo de thuiszorg verder worden uitgebouwd. Door deze versterking zullen meer mama’s en hun gezin via thuisbehandeling kunnen begeleid worden, wat dan weer minder residentiële opnames nodig maakt.
“Dat het aantal aanmeldingen jaar na jaar toeneemt, doet nadenken over hoe al deze moeders in de toekomst zo goed mogelijk geholpen kunnen blijven worden”, zegt Schryvers nog, “Het blijft dan ook belangrijk om enerzijds de bestaande expertise zoveel mogelijk te delen met verschillende zorgpartners en anderzijds al tijdens de zwangerschap in te zetten op de juiste begeleiding.”
