Vorig schooljaar moesten de gezinnen van meer dan 8.000 leerlingen de schooltoeslag terugbetalen, omdat de leerling in kwestie te vaak onwettig afwezig was geweest van school. Dat blijkt uit cijfers die Vlaams parlementslid Katrien Schryvers opvroeg. Volgens Schryvers is het belangrijk om die leerlingen goed op te volgen: “Het terugvorderen van de schooltoeslag moet altijd samengaan met opvolging via een traject: waarom is die leerling zo vaak afwezig? Is er in dat gezin iets aan de hand? Vandaag varen we blind: we weten niet hoeveel trajecten werden opgestart en welke impact de terugvordering heeft op die gezinnen. Vooraleer we daarop zicht hebben is een verstrenging niet wenselijk.”
De schooltoeslag is een jaarlijkse steun voor gezinnen met schoolgaande kinderen en een laag inkomen. Deze toeslag wordt automatisch berekend en toegekend aan gezinnen van 502.911 leerlingen in Vlaanderen. Wanneer leerlingen dertig of meer halve schooldagen per schooljaar ongewettigd afwezig zijn, en dit twee schooljaren op rij, dan wordt de schooltoeslag van het laatste jaar teruggevorderd. “De schooltoeslag dient om gezinnen te ondersteunen in de schoolkosten”, licht Vlaams parlementslid Katrien Schryvers toe, “Daar staat dan vanzelfsprekend tegenover dat de kinderen ook effectief naar school gaan. Dit is immers enorm belangrijk voor hun verdere toekomst.”
Meer dan 8.000 leerlingen
Die terugvordering gebeurde de voorbije twee schooljaren telkens voor meer dan 8.000 kinderen, zo blijkt uit cijfers die Vlaams parlementslid Katrien Schryvers opvroeg. In het schooljaar 2022-2023 werd de schooltoeslag teruggevorderd voor in totaal 8.109 leerlingen en in het schooljaar 2023-2024 steeg dit naar 8.223 leerlingen. Het vaakst (respectievelijk 71,2% en 71,7%) ging het over leerlingen uit het secundair onderwijs.
|
|
Kleuteronderwijs
|
Lager onderwijs
|
Secundair onderwijs
|
|
2022-2023
|
2023-2024
|
2022-2023
|
2023-2024
|
2022-2023
|
2023-2024
|
|
Antwerpen
|
419
|
432
|
253
|
267
|
1.472
|
1.516
|
|
Limburg
|
134
|
125
|
152
|
161
|
744
|
751
|
|
Oost-Vlaanderen
|
332
|
309
|
405
|
372
|
1.717
|
1.733
|
|
Vlaams Brabant
|
104
|
120
|
106
|
106
|
630
|
670
|
|
West-Vlaanderen
|
113
|
139
|
79
|
85
|
616
|
685
|
|
Overige
|
122
|
120
|
114
|
88
|
597
|
544
|
|
Totaal
|
1.224
|
1.245
|
1.109
|
1.079
|
5.776
|
5.899
|
Brede preventieve aanpak
Vlaanderen besliste in december 2024 om de termijn waarop de onwettige afwezigheden worden berekend terug te brengen van twee schooljaren naar één schooljaar. “Momenteel duurt het twee schooljaren vooraleer wordt ingegrepen op de schooltoeslag wanneer een leerling te vaak onwettig afwezig is van school. Door de termijn te verkorten, kan er sneller worden ingegrepen en kan de leerling in kwestie ook een betere opvolging krijgen”, aldus Schryvers.
Het terugvorderen van de schooltoeslag mag echter pas een laatste middel zijn, een soort van ultieme poging. In eerste plaats is het belangrijk in te zetten op een brede preventieve aanpak om ongewettigde afwezigheden tegen te gaan.
"Het kan niet de bedoeling zijn om ouders plots voor een voldongen feit te plaatsen, zonder een traject op te starten met de leerling en zijn of haar ouders", zegt Schryvers nog, "De bedoeling van deze maatregel moet zijn om ervoor te zorgen dat kinderen aanwezig zijn op school, niet om de ouders in de problemen te brengen."
Schryvers verwijst daarbij onder meer naar de rol van de CLB (Centra voor leerlingenbegeleiding): ”Wanneer een leerling een bepaald aantal keren ongewettigd afwezig is, is het van belang om met die leerling en de ouders in gesprek te gaan en de reden van het spijbelen te achterhalen. Gaat het over een jonge mantelzorger die thuis erg onder druk staat, over iemand die zich niet thuis voelt in zijn studierichting of is er een andere reden voor het chronisch spijbelgedrag. Zulke preventieve trajecten bewandelen, is veel effectiever dan louter sanctioneren.”
“Bovendien kan veelvuldig ongewettigd afwezig zijn een voorbode zijn van vroegtijdig schoolverlaten”, gaat Schryvers verder, “Hiervoor kan het nodig zijn om vanuit het CLB samen met welzijnspartners met die jongere aan de slag te gaan. Het spijbelgedrag kan immers ook te maken hebben met een moeilijke thuissituatie of andere complexere problematieken die zeker ook de nodige aandacht vereisen.”
Correcte registratie en informatie
Schryvers vindt dan ook dat de terugvordering van de schooltoeslag nooit een verrassing mag zijn. “Het doel van de maatregel primeert: we willen kinderen op school. Naast een preventieve aanpak, moeten ouders duidelijk geïnformeerd worden waarom het zo belangrijk is dat hun kinderen effectief naar school gaan”, zegt het parlementslid. “Ook zij moeten daarin hun verantwoordelijkheid opnemen.”
Ten slotte wijst Schryvers op het belang van correcte registratie van de afwezigheden. “De scholen zijn zelf verantwoordelijk voor de registratie en de opvolging van de afwezigheden, maar het is toch echt wel belangrijk dat dit overal op een uniforme manier gebeurt”, vindt het parlementslid, “Zo stelde het Kinderrechtencommissariaat vast dat leerlingen die te laat op school aankomen, ook soms als ongewettigd afwezig worden geregistreerd. Wanneer dat bijvoorbeeld te maken heeft met nieuwe uurroosters van het openbaar vervoer, hoeft dat echter geen reden te zijn om de schooltoeslag terug te vorderen.”
