Ruim de helft van de woonzorgcentra doet beroep op verpleegkundigen die werken als uitzendkracht of op zelfstandige basis. Vooral het aantal zelfstandigen neemt toe, zo blijkt uit cijfers die Vlaams parlementslid Katrien Schryvers (cd&v) opvroeg en analyseerde. “Woonzorgcentra zijn naast de vaste personeelsequipes steeds meer aangewezen op uitzendkrachten en zelfstandigen om de zorg te kunnen garanderen en dat is geen goede zaak: het maakt de zorg duurder én het weegt op de collegialiteit. Bovendien zijn al die wisselende gezichten voor de bewoners verre van ideaal”, zegt Schryvers. Cd&v vraagt structurele maatregelen om het personeelstekort in woonzorgcentra aan te pakken, zodat het systeem van uitzendkrachten en zelfstandigen kan worden afgebouwd.
In reactie op acute personeelstekorten in de woonzorgcentra besliste de Vlaamse Regering in de nasleep van de coronacrisis om vanaf 1 juli 2021 de inzet van uitzendkrachten, zelfstandigen en werkkrachten op basis van projectsourcing te financieren. Aanvankelijk gold deze regel tot eind juni 2023, maar hij werd al twee keer verlengd, eerst tot en met juni 2025 en nu tot en met juni 2026. De financiering van zorgpersoneel dat werkt op basis van projectsourcing werd sinds 2023 wel geschrapt.
“Bij ingang van deze maatregel werd benadrukt dat het om tijdelijke ondersteuning ging, maar de cijfers tonen aan dat het steeds meer een vaste praktijk wordt”, zegt Vlaams parlementslid Katrien Schryvers (cd&v). “Woonzorgcentra doen al wat ze kunnen om vast personeel in te zetten, maar moeten uit noodzaak toch beroep doen op interims of zelfstandigen om de zorg te verzekeren.” En dat is volgens het parlementslid geen goede zaak: "Deze vorm van personeelsinzet brengt hogere kosten mee voor het woonzorgcentrum en is niet bevorderlijk voor de teamspirit op de werkvloer.”
Toename
Uit cijfers die Schryvers opvroeg blijkt dat – op een totaal van 813 woonzorgcentra in Vlaanderen – in de periode juli 2024 - juli 2025 maar liefst 460 woonzorgcentra beroep deden op zelfstandige verpleegkundigen en 408 woonzorgcentra beroep deden op verpleegkundigen die werken als uitzendkracht. Daarnaast zetten 343 woonzorgcentra zelfstandige zorgkundigen in, terwijl in 400 woonzorgcentra zorgkundigen als uitzendkracht aan het werk waren. In de periode 2022-2023 waren er beduidend minder woonzorgcentra die op deze statuten een beroep moesten doen.
|
Aantal woonzorgcentra dat beroep doet op zelfstandigen of uitzendkrachten
|
|
|
1/7/’22 - 30/6/’23
|
1/7/’23 - 30/6/’24
|
1/7/’24 - 30/6/’25
|
|
Totaal aantal wzc Vlaanderen
|
774
|
813
|
813
|
|
Zelfstandigen - Verpleegkundigen
|
251
|
386
|
460
|
|
Zelfstandigen – Zorgkundigen
|
114
|
242
|
343
|
|
Uitzendkrachten - Verpleegkundigen
|
399
|
407
|
408
|
|
Uitzendkrachten – Zorgkundigen
|
333
|
394
|
400
|
|
Project sourcing – Verpleegkundigen
|
|
44
|
21
|
Ook het aantal voltijdse equivalenten dat als verpleegkundige of zorgkundige aan de slag was in een woonzorgcentrum maar er niet op de reguliere pay roll staat, nam de voorbije periode toe. Terwijl het in de periode juli 2022 – juli 2023 ging over 555,86 vte, was dat vorig jaar al opgelopen tot 1160,11 vte. “Een verdubbeling van het aantal vte op twee jaar tijd dat zorg verleent als uitzendkracht of zelfstandige in een Vlaams woonzorgcentrum”, aldus Schryvers, “Die interims en zelfstandigen werken echter meestal niet voltijds. In totaal gaat het dus over veel meer verpleegkundigen en zorgkundigen die op deze manier in onze woonzorgcentra werken.”
|
Voltijds equivalenten - Verpleegkundigen + zorgkundigen
|
|
|
1/7/’22 - 30/6/’23
|
1/7/’23 - 30/6/’24
|
1/7/’24 - 30/6/’25
|
|
Zelfstandigen
|
125,93
|
380,34
|
610,05
|
|
Uitzendkrachten
|
429,93
|
491,18
|
535,94
|
|
VPK project sourcing
|
|
25,51
|
14,12
|
|
Totaal
|
555,86
|
987,03 (2,82%)
|
1160,11 (3,64%)
|
|
Totaal aantal vte in wzc
|
|
31.851,03
|
31.901,19
|
Maatschappelijk probleem
“Dat het door de druk op de arbeidsmarkt voor zorgvoorzieningen vaak heel moeilijk is om personeel te vinden, is een open deur intrappen”, aldus Vlaams parlementslid Katrien Schryvers, “Beroep doen op tijdelijke werknemers, zoals uitzendkrachten, projectmedewerkers of zelfstandig zorgpersoneel kan om langere afwezigheden van personeelsleden op te vangen, maar uit de cijfers blijkt dat het almaar meer gezien wordt als een structurele oplossing en noodzakelijk om aan de minimumnormen te komen.”
“Het komen en gaan van steeds wisselende gezichten is niet alleen niet fijn voor de bewoners, het heeft ook invloed op de zorg. Wie kent een bewoner en zijn noden immers beter dan de zorgverlener die er dagelijks mee in contact komt?” gaat Schryvers verder, “Bovendien stijgen de zorgkosten doordat de zorg verschuift naar duurdere statuten, zonder dat daar meer zorg tegenover staat. Dat is een groot maatschappelijk probleem. Het feit dat collega’s op dezelfde werkvloer aan heel andere voorwaarden tewerkgesteld zijn, schaadt ook de collegialiteit. Er is op zich niets tegen interimwerk in de zorgsector, maar wel tegen het oneigenlijk gebruik ervan. Er is echt nood aan een structurele oplossing.”
Nood aan structurele oplossing
“Het blijven verlengen van deze tijdelijke maatregel is geen structurle oplossing”, vindt Schryvers, “Toch kan de financiering van uitzendkrachten en zelfstandig zorgpersoneel niet zomaar worden stopgezet, want beroep doen op deze statuten is momenteel onmisbaar om de zorg te garanderen. Stopzetten van de financiering zou geen stopzetting van hun inzet betekenen, maar wel dat de bewoners de hogere kosten zouden moeten betalen en dat kan niet de bedoeling zijn. De tijd dringt want op 30 juni loopt de huidige ondersteuningsmaatregel af."
Om de problematiek ten gronde aan te pakken, dringt cd&v aan op een eerlijker beleid rond uitzendarbeid. Zo moet dringend werk gemaakt worden van het federale wetsvoorstel van cd&v-Kamerlid Nathalie Muylle om dure afwervingsclausules en wachttijden te begrenzen wanneer een werkgever een interimkracht vast in dienst wil nemen. Interimwerk moet immers een opstap kunnen zijn naar een vaste job in plaats van dat het dit verhindert”, legt Schryvers uit, “Op Vlaams niveau vragen we dat Vlaanderen als erkennende overheid van de private interimkantoren moet kunnen toezien op onethische praktijken. Er is meer transparantie nodig over de middelen voor de inzet van zorgpersoneel die vanuit de zorg naar interimkantoren vloeien.“
“Voor cd&v moet werken in loondienst in woonzorgcentra structureel aantrekkelijker gemaakt worden. Vandaag financiert de Vlaamse overheid een systeem dat de zorgfactuur duurder maakt én voor onvrede zorgt op de werkvloer. Dat terwijl bewoners net nood hebben aan herkenbare gezichten en continuïteit. Het kan niet de bedoeling zijn dat een tijdelijke maatregel, die nota bene eind volgende maand ten einde loopt, tot gevolg heeft dat structurele oplossingen uitblijven”, besluit Schryvers.
