Mantelzorgers zijn de stille helden van onze samenleving. Zonder hun bijdrage valt heel ons zorgsysteem in elkaar. Als het van cd&v afhangt verdienen mantelzorgers daarom niet alleen meer erkenning en respect in woorden, maar ook betere ondersteuning in daden. Naar aanleiding van de dag van de Mantelzorger leggen cd&v- parlementsleden Nahima Lanjri en Katrien Schryvers een plan op tafel met 5 concrete maatregelen die mantelzorgers in Vlaanderen beter ondersteunen. “Mantelzorgers botsen op tal van drempels, die willen we voor hen wegnemen.”
Cijfers tonen de impact van mantelzorg aan: in België neemt 30% van de bevolking informele zorgtaken op. Hun engagement is van onschatbare waarde, maar krijgt nog te vaak te weinig erkenning. Daarom blijft cd&v zich als dé partij van de mantelzorgers inzetten voor meer ondersteuning en waardering. Lanjri en Schryvers zetten zich al jaren in voor mantelzorgers. Zo werd een statuut voor mantelzorgers gecreëerd en werd het mantelzorgverlof geflexibiliseerd. "Voor ons is zorgen voor een ander een enorm maatschappelijk engagement. Wie die verantwoordelijkheid opneemt, verdient respect, erkenning en ondersteuning. Mantelzorgers mogen nooit de prijs betalen voor hun inzet”, zeggen Nahima Lanjri en Katrien Schryvers. De christendemocraten leggen een plan voor om mantelzorgers beter te ondersteunen bij de combinatie van zorg, werk of studie en gezin.
1. De zorgkoffer
Vandaag bestaan er tal van verlofstelsels voor mensen die zorg opnemen voor een naaste. Werknemers kunnen onder meer gebruikmaken van tijdskrediet, verlof voor medische bijstand, palliatief verlof of mantelzorgverlof. Voor ambtenaren en zelfstandigen gelden dan weer andere systemen en voorwaarden. Het resultaat? Veel mantelzorgers verdwalen in een kluwen van regels, uitzonderingen en aanvraagprocedures. Elk verlofstelsel heeft zijn eigen voorwaarden, duurtijden en administratieve vereisten. Voor mensen die al een zware zorgtaak dragen, vormt dat vaak een extra bron van stress.
Daarom stelt cd&v voor om alle bestaande zorgverloven samen te brengen in één overzichtelijke "zorgkoffer". Die bundelt de verschillende verlofstelsels in één duidelijk systeem met geharmoniseerde voorwaarden voor werknemers, zelfstandigen en ambtenaren. “Vandaag moeten mantelzorgers zich door een wirwar van regels worstelen om na te gaan op welk verlof ze recht hebben. Dat kan en moet eenvoudiger. Met één zorgkoffer maken we het systeem duidelijker, toegankelijker en menselijker voor iedereen die zorg opneemt voor een naaste”, zegt Nahima Lanjri.
2. Mantelzorgwonen
Als het van cd&v afhangt moet mobiel zorgwonen in Vlaanderen mogelijk zijn zolang de zorgnood van de bewoner duurt. Vandaag kunnen gezinnen die zorg willen verstrekken aan een naaste een mantelzorgwoning plaatsen in hun tuin via een eenvoudige melding, dus zonder omslachtige vergunningsprocedure, en dit voor een termijn van maximum drie jaar, éénmaal verlengbaar. “Na zes jaar moet een omgevingsvergunning aangevraagd worden, wat zorgt voor veel onzekerheid. Mensen die eraan denken om te verhuizen naar een mobiele zorgwoning durven de stap niet te zetten, en -nog erger- mensen die er nu al enkele jaren wonen lopen het risico te moeten verhuizen. Dat is onverantwoord”, vindt Katrien Schryvers. Daarom wil cd&v mobiel mantelzorgwonen mogelijk maken zolang de zorgnood bestaat.
3. Mantelzorgvriendelijke werkvloeren
Eén op de vijf werkenden combineert vandaag een job met de zorg voor een familielid, partner of vriend. Een loodzware combinatie voor velen. Daarom pleit cd&v voor meer mantelzorgvriendelijke werkvloeren zodat mantelzorg bespreekbaar wordt. "Duizenden mensen nemen elke dag zorg op voor een dierbare, vaak naast een voltijdse job. Dat engagement verdient meer erkenning en ondersteuning. Niemand zou moeten kiezen tussen werken en zorgen", zegt Nahima Lanjri. “Studies tonen bovendien aan dat werkgevers die inzetten op een mantelzorgvriendelijk beleid minder ziekteverzuim kennen en werknemers langer aan boord houden”, vult ze aan.
Cd&v ziet een aantal mogelijkheden om de combinatie werk en mantelzorg te verbeteren, zoals: meer bespreekbaarheid op de werkvloer, meer flexibiliteit via onder meer telewerk en aangepaste uurroosters, betere informatie over bestaande rechten, meer ondersteuning binnen bedrijven en voldoende groeikansen voor mantelzorgers.
4. Rouwverlof mogelijk maken voor mantelzorgers
Mantelzorgers die soms jaren intensief voor iemand zorgden, hebben na het overlijden van die persoon geen recht op rouwverlof, tenzij ze dichte familie zijn of samenwoonden met de overledene. Nochtans nemen duizenden vrienden, buren of schoonfamilie ook de rol van mantelzorger op, en behartigen ze zowel bij leven als na het overlijden van de zorgbehoevende een onmisbare rol. Cd&v wil daarom dat ook deze mantelzorgers minimaal één dag rouwverlof krijgen. “We willen mantelzorgers de kans geven om waardig afscheid te nemen. Bovendien stopt de rol van een mantelzorger vaak niet na een overlijden: er moeten net dan heel wat administratieve en praktische zaken geregeld worden, denk aan de organisatie van de begrafenis”, zeggen Schryvers en Lanjri.
5. Mantelzorgstatuut voor studenten
1 op 5 jongeren combineren mantelzorg met studeren. Jongeren die thuis ook mantelzorger zijn kijken tegen heel wat uitdagingen aan, zowel praktisch als emotioneel. Daarom is het voor cd&v noodzakelijk om mantelzorgers die verder studeren een duidelijk statuut te geven, dat hen bijvoorbeeld de mogelijkheid geeft tot gespreide examens, flexibele deadlines en aangepaste studieprogramma’s. “De manier waarop een onderwijsinstelling omgaat met jongeren die ook mantelzorger zijn mag niet afhangen van de school waar men schoolloopt of de universiteit waar men les volgt. Bij een aantal hogeronderwijsinstellingen bestaat een apart statuut van mantelzorger, maar zeker niet overal. Dat moet aangepast worden”, besluit Schryvers.
