In 2021 werd ruim 1,6 miljard euro aan erfbelasting ingekohierd, zo blijkt uit een parlementaire vraag van Vlaams parlementslid Katrien Schryvers (cd&v). Dat is zo’n 200 miljoen euro meer dan de twee voorgaande jaren. “Ongetwijfeld is de oorzaak te zoeken bij corona”,  constateert Schryvers, “Die heeft een oversterfte tot gevolg gehad. Door de verlenging van de aangiftetermijn komt dit vooral tot uiting in de inkohieringscijfers van 2021.”

Op een erfenis moet erfbelasting betaald worden. Hoeveel erfbelasting men moet betalen, hangt af van de graad van verwantschap van de erfgenaam met de overledene, de omvang van de nalatenschap en de samenstelling van de erfenis (roerend en onroerend goed). Dat erfbelastingen een belangrijke bron van inkomsten zijn voor Vlaanderen, bevestigen de cijfers voor 2021 opnieuw. Vlaams volksvertegenwoordiger Katrien Schryvers vroeg ze op via parlementaire vragen aan Vlaams minister van Financiën Diependaele. Met een bedrag van ruim 1,6 miljard euro in 2021 maken de ontvangsten uit erfbelasting 3,5% van de totale ontvangsten uit.

Het in 2021 in totaal ingekohierde bedrag van 1,659 miljard euro ligt meer dan 250 miljoen euro of maar liefst 18% hoger dan het ingekohierde bedrag van 2020. Het ingekohierde bedrag van 2020 was nagenoeg gelijk aan dat van 2019.

De stijging in de ingekohierde bedragen betekent ook dat het totaal belastbaar vermogen dat werd aangegeven in de dossiers die werden ingekohierd in 2021 hoger lag dan in 2020. Vorig jaar ging het om ruim 13 miljard euro, tegenover 11,9 miljard euro het jaar daarvoor.

Tabel: De ingekohierde bedragen aan erfbelasting (in euro) per categorie van erfgenamen

Categorie erfgenaam

 

Ingekohierd bedrag (in euro)

 

2019

2020

2021

Echtgenoot/samenwonende partner met vrijstelling gezinswoning

155.794.156,92

159.148.053

 

 

176.339.720

 

Rechte lijn

494.770.063,65

513.487.139

667.987.445

 

Broer/zus

214.913.221,40

205.016.398

256.272.658

 

Anderen

519.040.588,01

497.902.533

532.420.500

 

Legaat 6,6%*

17.179,02

 

35.974

 

Legaat 8,8%*

50.183,26

51.149

11.056

 

Legaat 8,5%

21.643.652,56

29.424.978

26.062.151

 

Onbekend**

61.822,08

1.437

2.790

 

Totaal

1.406.290.866,90

1.405.031.687

1.659.132.293

 

*De tarieven van 6,6% en 8,8* hebben nog betrekking op dossiers uit aanslagjaar 2011, 2012 of 2013.
**Het bedrag kon niet gekoppeld worden aan een bepaalde categorie van erfgenaam en datum van overlijden

Impact corona

Dat in 2021 merkelijk meer werd ingekohierd dan de voorgaande jaren heeft te maken met de oversterfte omwille van corona enerzijds en de verlenging van de aangiftetermijn tijdens de coronacrisis anderzijds.  Normaal gezien hebben erfgenamen vier maanden de tijd tussen het overlijden en de erfenisaangifte (als het overlijden plaatshad in België). De coronamaatregelen maakten het voor notariskantoren en burgers echter moeilijker om alle (fiscale) formaliteiten tijdig te volbrengen. Daarom verlengde de Vlaamse Belastingsdienst de termijn om een aangifte van nalatenschap in te dienen met twee maanden. Deze verlenging werd enkele keren vernieuwd en gold tot uiterlijk 30 april 2021. Concreet betekende dit dat er geen belastingverhoging voor een laattijdige aangifte van nalatenschap werd opgelegd als de oorspronkelijke termijn afliep tussen 1 november 2020 en 30 april 2021 en de fiscale verplichtingen nageleefd werden uiterlijk op 30 april 2021.

“Door het verlengen van de aangiftetermijn hadden we in 2020 lagere inkomstencijfers kunnen verwachten, maar het hogere aantal overlijdens omwille van de Covid-19-pandemie deed dat effect wellicht deels teniet”, aldus parlementslid Katrien Schryvers, “We zien dat het effect van het hogere aantal overlijdens in 2020, maar ook in 2021, vooral merkbaar werd in de bedragen die vorig jaar ingekohierd werden.”

Ook meer ingekohierde schenkingsrechten

De coronacrisis lijkt ook het bewustzijn omtrent schenkingen te hebben aangewakkerd. Terwijl in 2020 378 miljoen euro aan schenkbelasting werd ingekohierd, was dat in 2021 opgelopen tot 506 miljoen euro, een stijging van maar liefst 31 procent.

Die stijging situeert zich binnen de categorieën schenkingen aan andere personen (+ 42%) en schenkingen in rechte lijn of aan de partner (+ 35%).

Schenkingen aan

Ingekohierd bedrag (in euro)

Stijging / daling

2020

2021

Andere personen

77.941.993

110.854.199

+ 42%

Broers en zussen

2.514.799

1.807.968

- 28%

Ooms, tantes, neven of nichten

12.754.340

11.088.437

- 13%

Rechte lijn of partner

283.592.186

381.637.911

+ 35%

“Vanuit het beleid is er altijd voor gekozen om schenkingen minder te belasten dan erfenissen, dit om mensen aan te zetten om al tijdens hun leven een stuk van hun vermogen door te geven aan wie het op dat moment misschien meer kan gebruiken”, aldus Schryvers, “Blijkbaar geven toch steeds meer mensen hun kinderen graag al een duwtje in de rug. Opmerkelijk is ook de stijging van 42% aan ingekohierde schenkbelasting op schenkingen aan andere personen. Voor verervingen in deze categorie blijven de belastingen hoog, ondanks de verlagingen in 2018. Mogelijks groeit ook hier steeds meer het bewustzijn dat schenken interessanter is.”