Het aantal leerlingen dat in de kleuter- of de lagere school zit en waarvan de schooltoeslag werd teruggevorderd, lag in het schooljaar 2020-2021 meer dan dubbel zo hoog dan in het schooljaar daarvoor. Dat blijkt uit cijfers die Vlaams volksvertegenwoordiger Katrien Schryvers verkreeg in antwoord op parlementaire vragen. Dit heeft wellicht te maken met de verlaging van de leerplicht van 6 jaar naar 5 jaar en de verstrengde aanwezigheidsvoorwaarden voor kleuters vanaf 5 jaar. Wellicht speelt ook de coronacrisis een rol. Schryvers vraagt onderzoek naar de oorzaak van de stijging en indien blijkt dat die te wijten is aan coronaomstandigheden de terugvordering voor het afgelopen schooljaar ongedaan te maken.

CD&V vraagt om rekening te houden met de mogelijke impact van corona op de registraties van afwezigheden

Verstrengde voorwaarde

De schooltoeslag is een jaarlijkse steun voor schoolgaande kinderen uit gezinnen met een laag inkomen. Sinds 2019 maakt de schooltoeslag of selectieve participatietoeslag deel uit van het Groeipakket. Eén van de voorwaarden om aanspraak te maken op de schooltoeslag is een minimale aanwezigheid op school. Indien deze minimale aanwezigheid twee opeenvolgende schooljaren niet wordt gehaald, kan de schooltoeslag worden teruggevorderd.

6-jarige kleuters en leerlingen die in het lager onderwijs zijn ingeschreven, mogen zo maximaal 29 halve dagen ongewettigd afwezig zijn. Voor 5-jarige kleuters geldt dat zij minimaal 290 halve dagen aanwezig moeten zijn. Dat zijn 40 halve dagen meer dan wat tijdens het schooljaar 2019-2020 werd vooropgesteld. Toen moesten 5-jarige kleuters minimaal 250 halve dagen aanwezig zijn op school om aanspraak te kunnen maken op de schooltoeslag. Met die aanpassing werd de aanwezigheidsvereiste gelijkgetrokken met de leerplichtvoorwaarden. Vanaf september 2020 werd de leerplicht immers vervroegd van 6 naar 5 jaar, en moeten 5-jarigen die in het kleuteronderwijs zitten 290 halve dagen aanwezig zijn om te beantwoorden aan de vereisten van de leerplicht.

Meer dan dubbel zoveel terugvorderingen in het basisonderwijs

Uit de antwoorden op parlementaire vragen die Vlaams parlementslid Katrien Schryvers stelde, constateerde zij dat het aantal terugvorderingen van de selectieve participatietoeslag voor kinderen in het basisonderwijs (kleuter- en lager onderwijs) de voorbije twee schooljaren verdubbelde, van 617 in het schooljaar 2019-2020 tot 1366 in het schooljaar 2020-2021. De stijging is merkbaar in elke provincie.

Tabel: aantal terugvorderingen van de schooltoeslag in het basisonderwijs per schooljaar en provincie

 

Kleuter- en lager onderwijs

 

2019-2020

2020-2021

Antwerpen

149

426

Limburg

75

169

Oost-Vlaanderen

213

390

Vlaams-Brabant

56

141

West-Vlaanderen

46

122

Buiten Vlaanderen

78

118

Totaal

617

1366

Die opvallende stijging in het basisonderwijs heeft volgens Schryvers te maken met de verlaging van de leerplicht en de verstrenging van de aanwezigheidsnorm voor de schooltoeslag in het kleuteronderwijs in combinatie met de coronacrisis. “Sinds maart 2020 wordt ook het schoolleven sterk beïnvloed door het coronavirus. Het is aannemelijk dat heel wat ouders hun kleuter sindsdien net iets vaker hebben thuisgehouden dan dat ze in een normaal schooljaar zouden doen. Dat was bijvoorbeeld begrijpelijk wanneer iemand in het gezin een hoger risico had om ernstig ziek te worden door het coronavirus”, stelt Schryvers, “Ondanks het feit dat de dagen afwezigheid omwille van algemene coronamaatregelen meetelden als aanwezig, kan het dus zijn dat een aantal kleuters om die reden de aanwezigheidsnorm van 250 halve dagen tijdens het hele schooljaar 2019-2020 niet haalden, en al helemaal niet de verhoogde norm van 290 halve dagen tijdens het schooljaar 2020-2021. Ouders waren zich mogelijk ook nog niet goed bewust van de verstrenging van die aanwezigheidsnorm.”

Het parlementslid vraagt aan minister Weyts om begrip te tonen voor de uitzonderlijke omstandigheden waar het coronavirus ons in plaatst en het effect daarvan op de registratie van de aan- en afwezigheden. ”Voor gezinnen met een laag inkomen is de terugvordering van de schooltoeslag een koude douche”, aldus Schryvers, “Daarom stel ik voor om te onderzoeken in welke mate de terugvordering van de schooltoeslagen voor kleuters van kwetsbare gezinnen te wijten is aan de bijzondere coronaomstandigheden, en indien dat het geval is de registratie aan te passen, zodat er geen terugvordering gebeurt of de terugvordering ongedaan kan worden gemaakt voor het afgelopen schooljaar. Het zou goed zijn om tegelijkertijd een gerichte communicatiecampagne op te zetten naar de ouders over de verlaging van de leerplichtleeftijd.”

Dti thema kwam op 11 januari '22 aan bod in Het Nieuwsblad en op Knack.be.