Waarom vinden zo weinig mannen de weg naar de zorgsector? Naar aanleiding van Internationale Vrouwendag zet Vrouw & Maatschappij – CD&V politica op 5 maart het genderonevenwicht in de zorgsector in de kijker en doet ze een aantal beleidsvoorstellen om dat onevenwicht te lijf te gaan.

15-03-2021

“Het is allemaal begonnen met de zusters”, vertrouwt Sander, student verpleegkunde, ons toe tijdens een Zoom-sessie vanuit zijn kamertje. “Dat clichébeeld van vroeger, ‘de verpleegster’, dat schrikt vandaag nog altijd jongens af om in de zorg te gaan werken.”

We zitten met een kanjer van een probleem. Verpleegkundige siert sinds kort de eerste plaats in de VDAB-hitparade van de knelpuntberoepen. Vorig jaar waren er meer dan 8000 vacatures in Vlaanderen en dat aantal blijft razendsnel stijgen. Hoe rijden we dat gat dicht? Als je weet dat de zorgsector een bij uitstek vrouwelijk terrein is, ligt één oplossing alvast voor de hand: laat meer mannen de zorg instromen. Het potentieel is enorm: vandaag is amper 14% van de verpleegkundigen en 7% van de zorgkundigen in Vlaanderen een man. En ook in de zorgopleidingen is het huilen met de pet op. In het academiejaar 2020-2021 zijn 16,2% van de studenten van de professionele bachelor verpleegkunde mannen in Vlaanderen. In de HBO5-opleiding verpleegkunde en in het middelbaar onderwijs klinkt hetzelfde liedje.

Het is dan ook een eerste logische stap om de turbo te zetten op de promotie van zorgrichtingen in het onderwijs, met een actieplan analoog aan het succesvolle STEM-actieplan dat meisjes stimuleert om een wetenschappelijke richting te kiezen. Zo’n actieplan moet in de eerste plaats de grote variatie aan functies en gevraagde competenties in de kijker zetten. Dat is nodig omdat het imago van zorg- en verpleegkunde bedroevend eenzijdig is. “Mijn vrienden vragen mij altijd hoeveel menskes ik gewassen heb vandaag en hoeveel pampers vervangen”, aldus nog Sander. “Dat is heel waardevol en zinvol werk. En we hebben nog andere carrièremogelijkheden: in de thuiszorg, psychiatrie, pediatrie, spoedgevallen, medische beeldvorming, de gevangenis…”

Daarnaast moeten we de zorgsector aantrekkelijker maken, met een betere verloning en loopbaanperspectieven. Zowel federaal als Vlaams zijn intussen structureel extra middelen voorzien en zorgen nieuwe sociale akkoorden voor een betere verloning. Maar laten we nu ook werk maken van de betaalde stage in het laatste jaar verpleegkunde, zoals afgesproken in het Vlaamse Regeerakkoord 2019-2024. Zowel voor studenten als voor de zij-instromers die de stage combineren met hun gezinsleven, is dat een financieel zware periode.  Het is tijd dat werkgevers, onderwijskoepels en de bevoegde ministers van Werk, Onderwijs, Volksgezondheid en Welzijn een structurele oplossing uitdokteren, om ervoor te zorgen dat de financiële kost van de stage geen drempel is om de opleiding aan te vatten.

Ten slotte willen we de nefaste beeldvorming rond de job van zorg- en verpleegkundige tackelen. Jongens worden ‘dokter’, meisjes ‘verpleegster’. Ondanks de inzet van de sector om het neutrale woord ‘verpleegkundige’ te gebruiken, blijft het een hardnekkig vooroordeel. We zijn er met zijn allen verantwoordelijk voor om daar verandering in te brengen. Ook de media kunnen hun steentje bijdragen. Portretten van artsen zijn legio, denk maar aan het programma ‘Topdokters’. Maar de mensen die maken dat artsen hun werk goed kunnen doen, blijven meestal op de achtergrond. Zo komen de verschillende, boeiende aspecten van hun job niet in beeld. Bij deze lanceren we dan ook een warme oproep aan alle getalenteerde programmamakers die Vlaanderen rijk is: wanneer krijgen we een programma ‘Topverplegers’ in primetime op televisie? Wij kijken ernaar uit!

Nathalie Muylle, Katrien Schryvers en Els Van Hoof, CD&V-volksvertegenwoordigers
Charis Kamoen, woordvoerder Vrouw & Maatschappij – CD&V politica