Op vrijdag 19 november 2021 overhandigden de dames van Vrouw & Maatschappij (V&M) van de CD&V-afdeling van Zoersel pluchen hondjes aan het onthaal van de gemeente, de sociale dienst van het OCMW, de lokale politie en een aantal zorgverstrekkers. Hiermee willen zij intrafamiliaal geweld onder de aandacht brengen en wijzen op de problematische gevolgen ervan voor kinderen. “Met deze knuffelhondjes willen we niet alleen meer bekendheid geven aan hulplijn 1712, ze tonen ook dat waar ze staan, het een kindvriendelijke en veilige plek is”, zo klinkt het.

25 november staat ieder jaar in het teken van de Internationale dag voor de Uitroeiing van Geweld tegen vrouwen. Op die dag dragen mannen en vrouwen over de hele wereld een wit lintje om zich af te zetten tegen geweld op vrouwen en om hun steun te betuigen aan vrouwen die hier reeds mee te maken kregen. Naar goede gewoonte grijpt ook Vrouw & Maatschappij deze dag aan om de aandacht te vestigen op een specifiek aspect van gendergerelateerd geweld. Dit jaar staan daarbij de kinderen centraal.

Intrafamiliaal geweld

Tijdens de coronacrisis eerder dit jaar rapporteerden de media reeds over het stijgend aantal gevallen van intrafamiliaal geweld. Dat weerspiegelde zich onder meer in het aantal oproepen bij hulplijnen rond geweld. Hulplijn 1712, de professionele hulplijn voor burgers met vragen rond geweld, misbruik en kindermishandeling, kreeg vooral tijdens de eerste lockdown opvallend meer oproepen, in het bijzonder over partnergeweld en kindermishandeling. Er is sprake van een stijging van 49% van het aantal oproepen en een stijging van 53% van het aantal gemelde personen. En dat terwijl de omvang van intrafamiliaal geweld al zeer groot was voor de coronacrisis. 

In meer dan 40% van de situaties van partnergeweld is er minstens één kind getuige van de gewelddaden gepleegd op één van de ouders. Deze kinderen worden vandaag zelden erkend als slachtoffer en worden vaak over het hoofd gezien bij het nemen van de juiste maatregelen. Getuige zijn van geweld op een jonge leeftijd heeft nochtans verstrekkende en ernstige gevolgen op de psychische en emotionele toestand en de toekomst van een kind. “Recent wetenschappelijk onderzoek toont zelfs aan dat de gevolgen bij kinderen en jongeren die getuige zijn van geweld even ernstig kunnen zijn als bij kinderen en jongeren die rechtstreeks slachtoffer zijn van geweld”, zeggen Chris Gonnissen, voorzitster van Vrouw en Maatschappij Zoersel, Katrien Schryvers, Vlaams Parlementslid en schepen voor welzijn (CD&V) in Zoersel en Marlies Caeyers, “Deze traumatische ervaringen kunnen er onder andere voor zorgen dat kinderen te maken krijgen met ontwikkelingsstoornissen en het geweld gaan herhalen als volwassene, meer bepaald tegenover de eigen partner en kinderen. Daarom moet zowel in preventie, detectie en hulpverlening van intrafamiliaal geweld het kind centraal staan!”

Vrouw & Maatschappij formuleert concrete beleidsaanbevelingen. 

Een belangrijke actor bij de preventie en detectie van intrafamiliaal geweld is hulplijn 1712. Ervaren hulpverleners van de Centra voor Algemeen Welzijnswerk en de Vertrouwenscentra Kindermishandeling geven daar advies en verwijzen slachtoffers en hun omgeving door naar de juiste hulpverleningsinstanties. Kinderen kunnen bovendien ook terecht bij de chatlijn nupraatikerover.be, die specifiek gericht is op kinderen die te maken krijgen met geweld, en bij de algemene hulplijn Awel. “De bekendmaking van deze hulplijnen is een voortdurende en belangrijke opdracht”, aldus Katrien Schryvers, “Ook de lokale besturen kunnen deze taak op zich nemen, zij staan immers het dichts bij de mensen.”

Daarnaast is het verder uitrollen van de kindreflex in verschillende sectoren binnen de zorg en justitie van groot belang. De kindreflex is een handleiding voor professionals om verontrustende thuissituaties te detecteren, de situatie van de kinderen die daarbij betrokken zijn in te schatten, en het gesprek aan te gaan met de ouders over hun ouderschap. “De Kindreflex wordt reeds gebruikt in de geestelijke gezondheidszorg en wordt op dit moment verder uitgerold naar andere sectoren zoals de Centra voor Algemeen Welzijn en de justitiehuizen”, vertelt Schryvers, “Toch zijn er ook andere sectoren waarbinnen de Kindreflex nuttig zou zijn, denk maar aan het onderwijs, het CLB, of de bredere gezondheidszorg.”

Verder is in de aanpak van intrafamiliaal geweld het laten samenwerken van verschillende partners van cruciaal belang. “De diensten van een lokaal bestuur zijn zeker goed geplaatst om verbinding te maken met de sociale diensten van het OCMW, de politiediensten, en de zorgaanbieders in de buurt. Zij moeten hier dan ook actief op inzetten”, vult Chris Gonnissen, voorzitster van V&M Zoersel, aan. 

“We pleiten met Vrouw & Maatschappij ook voor de mogelijkheid om anoniem aangifte te kunnen doen bij de politie van een verontrustende thuissituatie. Dat moet ook online kunnen. Dat kan de drempel om gevaarlijke situaties aan te kaarten zeker en vast verlagen”, aldus Marlies Caeyers, “Daarnaast is er zeker nog ruimte om politieprocedures nog kindvriendelijker te maken.”

Bovendien vraagt V&M een toepassing van het tijdelijk huisverbod in alle provincies. “Plegers van intrafamiliaal geweld die een imminent gevaar vormen voor hun omgeving, kunnen tijdelijk uit huis geplaatst worden zodat de thuissituatie van de kinderen genormaliseerd kan worden”, legt Katrien Schryvers uit, “Zo’n veertiendaags huisverbod bestaat reeds, maar de toepassing ervan verschilt per provincie. Dat bleek al uit parlementaire vragen die ik daarover stelde. Toch mag de toepassing van dergelijke beschermingsmaatregelen niet afhankelijk zijn van de plaats waar men woont en zou het overal in gelijke mate moeten worden opgelegd.”

Zie ook Het Laatste Nieuws