Sinds 1 juli 2021 is er geen fiscaal voordeel meer voor testamenten met een duolegaat. Sindsdien ligt het aantal nalatenschappen waarin een goed doel is opgenomen ook aanzienlijk lager dan voorheen, zo leidde Vlaams volksvertegenwoordiger Katrien Schryvers af uit parlementaire vragen. “Dat doet vermoeden dat het duolegaat en de fiscale optimalisatie die daaraan verbonden was toch vaak een reden was om een deel van de nalatenschap toe te kennen aan een goed doel”, aldus Schryvers.

Minder legaten aan goede doelen

In de tweede helft van 2021 kende het aantal legaten aan goede doelen een sterke terugval. Terwijl Vlabel over heel het jaar 2020 op een totaal bedrag van 434,4 miljoen euro dat werd nagelaten aan goede doelen erfbelasting inkohierde, en dit in de eerste helft van 2021 ging om een vergelijkbaar bedrag van 196 miljoen euro, liep dit bedrag volgens de voorlopige cijfers die Vlaams volksvertegenwoordiger Katrien Schryvers ontving in antwoord op een parlementaire vraag in de tweede helft van 2021 terug tot net geen 79 miljoen euro.  Gezien de termijn die nodig is om te taxeren, kan dit bedrag nog wel evolueren. Toch is deze daling opvallend. Terwijl in de eerste helft van 2021 nog 551 nalatenschappen werden geregistreerd waarin een goed doel als begunstigde werd opgenomen, ging het in de tweede helft van vorig jaar om nog maar 232 nalatenschappen.

Jaar

Aantal nalatenschappen waarin een goed doel is opgenomen

Totaal aantal legaten opgenomen in deze nalatenschappen

Ingekohierde erfbelasting (euro)

Totaal bedrag legaten (euro)

2017

733

1080

21.642.205

299.476.463

2018

861

1258

23.542.075

339.271.259

2019

901

1275

21.643.653

329.958.455

2020

935

1410

29.424.978

434.410.784

2021

783

1163

14.547.137

274.791.284

Eerste helft 2021

551

805

14.547.137

195.930.938

Tweede helft 2021

232

358

/

78.860.346

Afschaffing duolegaat

“Die daling heeft ongetwijfeld te maken met de afschaffing van het duolegaat”, zegt Schryvers. In geval van een duolegaat kon de erflater een deel van zijn bezittingen nalaten aan een goed doel, op voorwaarde dat het goede doel niet alleen de erfbelasting betaalde op het eigen deel, maar ook op de delen van de andere erfgenamen. Die andere erfgenamen erfden een kleiner deel, maar doordat ze daardoor in een lagere tariefschijf terechtkwamen, hielden ze in totaal meer over.

Voor overlijdens in Vlaanderen is er sinds 1 juli 2021 echter geen fiscaal voordeel meer voor testamenten met een duolegaat. Dat geldt ook voor testamenten die zijn opgemaakt vóór die datum. Via de afschaffing van het duolegaat wilde de Vlaamse Regering het altruïstisch perspectief van het legateren aan goede doelen versterken. Om het nalaten aan goede doelen toch verder aan te moedigen, werd de erfbelasting op nalatenschappen aan goede doelen op diezelfde datum herleid naar 0%, wat betekent dat er dus geen erfbelasting meer op betaald moet worden.

Schenkingen

Ook op schenkingen aan goede doelen zijn geen belastingen meer verschuldigd. Voorheen gold daarvoor een tarief van 5,5 procent. Schenkingen aan beroepsverenigingen en private stichtingen worden wel nog altijd belast aan 5,5 procent.

In de eerste helft van 2021 werd voor 94 schenkingsakten schenkbelasting ingekohierd aan het tarief voor schenkingen aan goede doelen. Daarbij werden 97 begunstigden begiftigd. In de tweede helft van 2021 ging het om 92 schenkingsakten en 104 begiftigden. “In totaal ligt het aantal akten met 191 wel hoger dan in 2020, toen er 169 schenkingsakten werden geteld waarbij schenkbelasting werd ingekohierd aan het tarief voor schenkingen en waarbij 180 begiftigden werden vermeld, maar we zien geen opvallend verschil tussen de eerste en de tweede helft van 2021”, aldus Schryvers, “Dat neemt niet weg dat het effect van de herleiding van het tarief tot nul procent sinds juli vorig jaar zich sterker kan uiten in de komende jaren.”

 

Schenkingsakten

Begiftigden

2020

169

180

2021

191

201

Eerste helft 2021

94

97

Tweede helft 2021

92

104

 “Het is wellicht nog te vroeg om het effect van de afschaffing van het duolegaat en de gevolgen daarvan voor de goede doelen helemaal in kaart te brengen, toch valt uit de cijfers over de tweede helft van 2021 onmiddellijk op dat er beduidend minder legaten aan goede doelen zijn gedaan”, aldus Schryvers, “Dat het duolegaat vooral gebruikt werd omwille van de fiscale optimalisatie wordt daarmee bevestigd. De afschaffing van de erfbelasting op het nalaten aan goede doelen als compensatie voor de afschaffing van het duolegaat lijkt zijn doelstelling daarbij niet helemaal waar te maken. Veel goede doelen vervullen een groot maatschappelijk engagement op velerlei terreinen, en de middelen vanuit de duolegaten betekenden een belangrijk deel van de inkomsten voor deze organisaties. Als in de toekomst blijkt dat goede doelen heel wat middelen mislopen, moeten we zien hoe we hen en het bestaan van de mogelijkheid om te schenken of na te laten aan 0% beter bekend kunnen maken. Door goede doelen te steunen, kunnen mensen een grote bijdrage leveren aan een warme samenleving. Dat het kan zonder belastingen te moeten betalen en bovendien fiscaal aftrekbaar is, zijn zeker goede incentives.”