De doorgeefschenking, waarbij iemand die erft binnen het jaar kosteloos kan doorschenken aan zijn of haar kinderen of kleinkinderen, is helemaal doorgebroken. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die Vlaams parlementslid Katrien Schryvers, wiens parlementair werk aan de basis lag van deze mogelijkheid, heeft opgevraagd. In 2024 schonken mensen die hadden geërfd bijna 374 miljoen euro kosteloos door aan hun kinderen of kleinkinderen. 2.212 personen werden op die manier begunstigd en vaak wisselden zo gronden, woningen of andere panden van eigenaar. “Sinds de invoering ervan in 2019 werd de doorgeefschenking nog nooit zo vaak toegepast als vorig jaar”, stelt Schryvers vast. Zij gaf bij de hervorming van de erfbelasting in 2018 zelf mee de aanzet om de erfenissprong op deze manier flexibeler te maken. “Wie erft kan zo de eigen kinderen, die vaak in een heel andere levensfase zitten (een huis kopen, jonge kinderen,…) een duwtje in de rug geven.”
Kinderen laten meegenieten van de erfenis
Sinds 1 september 2018 is het voor erfgenamen mogelijk om hun erfenis voor het geheel of gedeeltelijk kosteloos door te schenken aan hun kinderen of kleinkinderen. Voorwaarden om bij deze doorgeefschenking beroep te kunnen doen op de vrijstelling van schenkingsrechten zijn onder meer dat de verkregen erfenis belast werd aan het tarief voor verkrijgingen tussen partners of in rechte lijn (bijv. kinderen die erven van hun ouders) en dat de schenking bij notariële akte gebeurt binnen het jaar na het openvallen van de nalatenschap.
Het was Vlaams volksvertegenwoordiger Katrien Schryvers die het voorstel van deze gedeeltelijke erfenissprong al in 2015 naar voor schoof. “Nu mensen doorgaans ouder zijn als ze erven, hebben ze vaak de hele nalatenschap niet meer nodig”, legt Schryvers uit, “Hun kinderen of kleinkinderen daarentegen zijn dan wel op een leeftijd dat ze die middelen heel goed kunnen gebruiken. Met de doorgeefschenking kan wie erft een deel kosteloos doorschenken, terwijl men ook een deel kan behouden voor mogelijke toekomstige kosten. Denk maar aan bijvoorbeeld kosten voor een verhuis naar een woonzorgcentrum. Op die manier krijgt de jongere generatie een duwtje in de rug, maar kan de oudere generatie toch een appeltje voor de dorst behouden.”
Dat de doorgeefschenking gesmaakt wordt, blijkt uit de cijfers. Sinds 1 september 2018 schonken in totaal al 5028 erfgenamen (een deel van) hun erfenis door. Zo werd al aan 9.542 begunstigden een totaal vermogen van 1,533 miljard euro doorgeschonken. Al 8.687 keer ging het daarbij om een onroerend goed. Zo blijkt uit cijfers die Vlaams parlementslid Katrien Schryvers opvroeg.
Een vierde meer aktes, begunstigden en doorgeschonken vermogen, een derde meer onroerende goederen
2024 was tot nu toe een recordjaar. De Vlaamse belastingdienst noteerde 1.171 aktes van doorgeefschenkingen, dat zijn er 220 meer dan in 2023 of een stijging van 23,1 procent. Ook het aantal begunstigden steeg met een vierde of 25,2 procent, nl. van 1.767 in 2023 tot 2.212 in 2024. Het totale doorgeschonken vermogen steeg met ruim 77,7 miljoen euro of 26,3 procent, tot bijna 374 miljoen euro. Het aantal onroerende goederen dat zo werd doorgeschonken steeg met een derde (+558 of 33,3 procent) tot in totaal 2.235.
|
Aanslagjaar
|
Aantal akten
|
Aantal
begiftigden
|
Belastbare
grondslag (€)
|
Bedrag
vrijstelling (€)
|
Hoogste
geschonken
bedrag (€)
|
Laagste
geschonken
bedrag (€)
|
Aantal
onroerende
goederen
|
|
2019
|
265
|
482
|
60.848.558
|
2.433.011,26
|
1.185.318
|
398,86
|
407
|
|
2020
|
631
|
1.236
|
159.225.738
|
5.290.866,75
|
1.405.471
|
375
|
1.021
|
|
2021
|
1.013
|
1.971
|
298.226.771
|
10.165.432
|
1.503.546
|
42
|
1.663
|
|
2022
|
997
|
1.874
|
345.088.076
|
12.879.782
|
7.123.300
|
35
|
1.684
|
|
2023
|
951
|
1.767
|
296.064.654
|
10.865.761
|
8.414.937
|
216
|
1.677
|
|
2024
|
1.171
|
2.212
|
373.783.674
|
13.039.486
|
2.999.930
|
75
|
2.235
|
“De doorgeefschenking blijkt intussen niet alleen goed gekend, maar ook vaak toegepast”, constateert Schryvers tevreden. Elke akte telde opnieuw gemiddeld 1,9 begunstigden. Vaker dan in 2023 kwamen er onroerende goederen aan te pas. In 2024 ging het om gemiddeld 1,9 per akte, terwijl het in het jaar daarvoor om 1,8 per akte ging.
Goed voor gezinnen én voor de economie
De gemiddelde leeftijd van de schenkers lag in 2024 op 73 jaar, terwijl de begiftigden gemiddeld 43 jaar oud waren. “Die gegevens bevestigen de analyse die we bij maakten toen we het voorstel deden: mensen zijn alsmaar ouder als ze sterven en de generatie die dan erft, heeft de middelen minder nodig, maar wil toch graag een deel behouden”, concludeert Schryvers, “Ongetwijfeld is de flexibiliteit van de doorgeefschenking een grote troef en de reden voor het succes. In tegenstelling tot de verwerping van de gehele nalatenschap via de erfenissprong kunnen met de doorgeefschenking zowel de erfgenamen als hun kinderen de erfenis aanwenden in functie van hun wensen en behoeften. De erfgenamen kunnen een deel behouden, bijvoorbeeld als zekerheid voor hun oude dag, en tegelijk hun eigen kinderen, die in een heel andere levensfase zitten, een duwtje in de rug geven. Het is heel duidelijk dat dit systeem gesmaakt wordt. Dat de jongere generatie zo sneller middelen bekomt, geeft niet alleen hen meer mogelijkheden, het is daarenboven goed voor onze economie.”
